دستگاه وکیوم تراپی زخم از روش های موثر در زمینه درمان زخم های مزمن و عمیق محسوب می شود که از طریق استفاده از مکش منفی کنترل شده به بهبود جریان خون در اطراف زخم، تخلیه ترشحات اضافی و کاهش عفونت کمک می کند. عملکرد اصلی دستگاه براساس ایجاد خلأ (وکیوم) در ناحیه زخم می باشد که موجب تحریک رشد بافت های جدید و تسریع روند ترمیم می شود.
وکیوم تراپی زخم چگونه عمل می کند و چرا به ترمیم سریع تر کمک می کند؟
دستگاه وکیوم تراپی زخم از طریق ایجاد فشار منفی یا خلأ در محل زخم، فرآیند ترمیم را تسریع می کند. این فشار منفی منجر به مکش ترشحات، خونابه ها و مواد زائد از عمق زخم می شود که به پاکسازی بهتر زخم کمک می کند. علاوه بر این، فشار منفی با ایجاد کشش ملایم روی بافت های اطراف زخم، باعث افزایش جریان خون به منطقه آسیب دیده می شود.
افزایش جریان خون، اکسیژن و مواد مغذی بیشتری را به سلول های زخم می رساند و باعث تحریک فعالیت سلول های ترمیم کننده مانند فیبروبلاست ها و تشکیل کلاژن می شود. همچنین، خلأ ایجاد شده به کاهش تورم و التهاب کمک کرده و محیط مناسبی برای رشد بافت جدید فراهم می آورد. به طور کلی، مکانیزم دستگاه وکیوم تراپی زخم از طریق پاکسازی مداوم، تحریک زیستی و کنترل شرایط زخم، روند بهبودی را تسریع می کند و خطر عفونت را کاهش می دهد.
چگونه از دستگاه وکیوم تراپی زخم به درستی استفاده کنیم؟
- آماده سازی محیط و تجهیزات
- محیط اتاق باید تمیز باشد و تجهیزات مورد نیاز اعم از دستگاه وکیوم، پانسمان فوم/گاز استریل، فیلم شفاف، کانکتور و لوله، محلول سالین، قیچی و دستکش استریل در دسترس باشد.
- تمیز کردن و آماده سازی زخم
- دستان خود را بشویید و دستکش بپوشید.
- پیش از وکیوم نیاز است تا زخم را با محلول سالین شستشو دهید و بافت مرده را بردارید.
- اندازه و عمق زخم را بررسی کنید.
- قرار دادن پانسمان
- پانسمان را در اندازه های مناسب برش دهید و بر روی زخم قرار دهید.
- نیاز است تا پانسمان کمی کوچکتر از زخم باشد تا پوست سالم تماس پیدا نکند.
- استفاده از فیلم شفاف
- فیلم را بر روی پانسمان قرار دهید و لبه ها را به پوست بچسبانید.
- از ایجاد حباب هوا زیر فیلم جلوگیری کنید.
- اتصال دستگاه
- حال باید یک سوراخ کوچک در فیلم ایجاد کنید و کانکتور لوله کشی را نصب کنید.
- لوله را به دستگاه متصل کنید.
- تنظیم دستگاه
- دستگاه وکیوم را روشن کنید و فشار منفی (۸۰–۱۲۵ میلی متر جیوه) و حالت عملکرد (پیوسته/متناوب) را تنظیم کنید.
- حتما باید پانسمان فشرده شده و فشار منفی اعمال شود.
- نظارت و تعویض پانسمان
- زخم و دستگاه را در زمان بندی های مختلف بررسی کنید
- پانسمان را هر ۴۸–۷۲ ساعت مطابق با دستور پزشک تعویض کنید.
- مشاهدات شامل اندازه، رنگ، بو و ترشحات زخم ثبت شود.
بررسی بخش های مختلف دستگاه وکیوم تراپی و عملکرد آن ها
- لوله های اتصال: قابلیت انتقال فشار منفی و ترشحات بین پانسمان و پمپ دستگاه
- پانسمان مخصوص وکیوم تراپی: پوشش زخم باعث ایجاد یک محیط بسته، خلأ را در محل زخم حفظ و کمک می کند تا انتقال فشار منفی راحت تر انجام شود.
- نمایشگر و کنترل پنل: نمایش وضعیت دستگاه، فشار تنظیم شده، زمان درمان و هشدارهای ایمنی و قابلیت تنظیم عملکرد دستگاه
- باتری (در دستگاه های قابل حمل): کمک به تامین انرژی لازم برای عملکرد دستگاه در مواردی که به برق متصل نیست.
- شیرها و سیستم های ایمنی: کمک به جلوگیری از برگشت ترشحات به داخل زخم و حفظ فشار منفی به صورت پیوسته
- فیلترهای هوا: کمک به جلوگیری از ورود آلودگی به داخل دستگاه و حفظ عملکرد صحیح آن
- پمپ وکیوم: کمک به ایجاد فشار منفی (خلأ) جهت مکش ترشحات و خونابه ها از زخم
- مخزن جمع آوری ترشحات: جمع آوری و ذخیره ترشحات و مواد زائد خارج شده از زخم جهت حفظ محیط تمیز و جلوگیری از آلودگی
با اجاره دستگاه وکیوم تراپی زخم می توانید روند درمان بیماران خود را به شکل مؤثرتری مدیریت کنید و سرعت بهبود زخم ها را افزایش دهید. این دستگاه با ایجاد فشار منفی کنترل شده، به تخلیه ترشحات اضافی، کاهش خطر عفونت و تحریک رشد بافت سالم کمک می کند و باعث می شود روند ترمیم زخم سریع تر و مؤثرتر انجام شود.
آنچه باید درباره تنظیم و کاربرد درست دستگاه وکیوم تراپی بدانید.
- توجه به دستورالعمل های تعیین شده توسط تولید کننده پیش از شروع استفاده
- قابلیت تنظیم فشار وکیوم با توجه به تجویز پزشک و نوع زخم (بین ۸۰ تا ۱۲۵ میلی متر جیوه)
- پانسمان های مخصوص وکیوم تراپی که مطابقت کامل با دستگاه دارند انتخاب شوند.
- ارزیابی و اطمینان از بسته بودن کامل پانسمان جهت کمک به حفظ خلا و جلوگیری از نشت هوا
- اتصال صحیح لوله ها و اجزای دستگاه بدون خمیدگی یا گرفتگی
- ارزیابی و تعویض منظم مخزن جمع آوری ترشحات قبل از پر شدن کامل
- قابلیت کنترل مرتب نمایشگر دستگاه برای اطمینان از عملکرد صحیح و مشاهده هشدارها
- عدم قطع ناگهانی دستگاه و خاموش کردن آن به صورت اصولی
- رعایت بهداشت دست ها قبل و بعد از تعویض پانسمان یا دستکاری دستگاه
- آموزش بیمار و همراهان در رابطه با نحوه کار با دستگاه و نشانه های هشدار
- گزارش به موقع هرگونه عملکرد غیرعادی، نشت یا صدای غیرمعمول به تیم درمانی
- عدم استفاده از دستگاه در صورت وجود آسیب یا نقص در قطعات تا تعمیر کامل
- قرار دادن دستگاه در محیط خشک و دمای مناسب هنگام عدم استفاده
وکیوم تراپی زخم چه مزایایی دارد و چه محدودیت هایی به همراه می آورد؟
در این بخش می توانید مزایا و محدودیت های طرز کار دستگاه وکیوم تراپی را ببینید و متناسب با آن از دستگاه استفاده کنید.
مزایا استفاده از دستگاه وکیوم تراپی زخم
- کمک به بهبود و درمان انواع زخم ها (زخم های دیابتی، بستر، جراحی و سوختگی)
- قابل استفاده در منزل و بیمارستان با دستگاه های قابل حمل و پیشرفته
- کاهش میزان بستری شدن و هزینه های درمانی در بلند مدت
- کمک به ایجاد محیط مرطوب مناسب برای ترمیم بهتر بافت ها
- کاهش نیاز به تعویض مکرر پانسمان که باعث راحتی بیمار و کاهش هزینه ها می شود.
- کمک به کاهش درد بیمار جهت بهبود سریع تر و کاهش تحریکات محیطی
- سریع تر شدن روند ترمیم زخم از طریق افزایش جریان خون و تحریک سلول های ترمیم کننده
- کاهش احتمال عفونت و تجمع ترشحات به دلیل تخلیه مداوم مواد زائد و باکتری ها
- کاهش تورم و التهاب در محل زخم به کمک فشار منفی کنترل شده
محدودیت ها استفاده از دستگاه وکیوم تراپی زخم
- تعویض و تمیزکاری منظم برای حفظ عملکرد بهینه دستگاه در صورت نیاز
- عدم کارایی در برخی زخم های عفونی شدید یا دارای بافت نکروتیک گسترده
- نیاز به آموزش صحیح جهت استفاده و نگهداری دستگاه برای جلوگیری از عوارض
- هزینه نسبتاً بالای دستگاه ها و مصرف لوازم جانبی
- امکان ایجاد ناراحتی یا درد در برخی بیماران به خاطر فشار وکیوم
- نیاز به مراقبت دقیق و پیگیری منظم توسط تیم درمانی
- محدودیت استفاده در زخم هایی با خونریزی فعال یا عروق آسیب دیده
- امکان نشت هوا و از دست رفتن خلأ در صورت نصب نادرست پانسمان
چرا وکیوم تراپی در برخی زخم ها نسبت به روش های دیگر ارجحیت دارد؟
| ویژگی | وکیوم تراپی | پانسمان مرطوب | دارویی/آنتیبیوتیک | پیوند پوست/فلپ |
|---|---|---|---|---|
| تسریع ترمیم | بالا | متوسط | کم | خیلی بالا |
| کنترل ترشحات | خیلی خوب | متوسط | کم | کم |
| کنترل عفونت | متوسط تا خوب | متوسط | بالا | متوسط |
| هزینه | بالا | کم | متوسط | بسیار بالا |
| تهاجمی بودن | غیرتهاجمی | غیرتهاجمی | غیرتهاجمی | تهاجمی |
| مناسب برای زخم عمیق | بله | نه | فقط عفونی | بله |
نکات مهم برای استفاده ایمن و موثر از دستگاه وکیوم تراپی زخم
- ارزیابی و اطمینان از سالم بودن دستگاه و تجهیزات قبل از استفاده
- عدم استفاده از دستگاه در صورت وجود آسیب دیدگی در لوله ها، پانسمان یا پمپ
- تنظیم فشار وکیوم با توجه به توصیه پزشک و رعایت بازه های مجاز فشار
- پیشگیری از استفاده دستگاه بر روی زخم های دارای خونریزی فعال یا عروق آسیب دیده
- حفظ بهداشت کامل دست ها قبل و بعد از دستکاری پانسمان و دستگاه
- عدم دستکاری یا جدا کردن لوله ها و پانسمان در صورت عدم آگاهی کافی
- رعایت تمامی نکات مربوط به ایمنی برق و جلوگیری از تماس دستگاه با مایعات
- عدم استفاده از دستگاه در محیطهای مرطوب، نزدیک منابع آتش یا گازهای قابل انفجار
- گزارش سریع هرگونه درد شدید، تورم غیرعادی یا تغییر رنگ پوست به پزشک
- تعویض منظم پانسمان و مخزن جمع آوری با توجه به برنامه درمانی در نظر گرفته شده
- جلوگیری از خم یا پیچ خوردن لوله های وکیوم
- نگهداری دستگاه در محیط خشک و خنک هنگام عدم استفاده
- آموزش کامل بیمار و همراهان در مورد نحوه استفاده و هشدارهای دستگاه
- خاموش کردن دستگاه در زمان های غیرضروری و هنگام جابجایی بیمار
پس از وکیوم تراپی زخم چه مراقبت هایی ضروری است؟
- نیاز است تا پانسمان زخم در زمان بندی های مختلف و دستگاه وکیوم برای اطمینان از عملکرد صحیح بررسی شود.
- کمک به حفظ تمیزی و خشک نگه داشتن محل زخم
- جلوگیری از کشیدن یا فشار آوردن به لوله ها و پانسمان
- تعویض پانسمان با توجه به دستور پزشک یا پرستار متخصص
- گزارش هرگونه علامت غیرطبیعی (درد شدید، قرمزی، تورم یا ترشح غیرعادی به پزشک)
- امکان کنترل منظم علائم حیاتی در صورت نیاز
- رعایت رژیم غذایی مناسب برای تسریع بهبود زخم
- مصرف داروهای تجویز شده طبق دستور پزشک
- کمک به جلوگیری از خیس شدن پانسمان در هنگام استحمام
- مراجعه به مراکز درمانی برای بررسی دوره ای و پیگیری روند بهبود
چگونه پانسمان مناسب برای وکیوم تراپی زخم را انتخاب کنیم؟
انتخاب درست پانسمان به عنوان یکی از مهم ترین مراحل برای بهبود و درمان زخم با دستگاه وکیوم تراپی زخم است. پانسمان نه تنها زخم را پوشش می دهد، بلکه نقش مهمی در ایجاد خلأ مناسب، تخلیه ترشحات و حفاظت از بافت سالم اطراف زخم دارد.
نکات کلیدی در انتخاب پانسمان به شرح زیر است:
- نوع زخم: پانسمان باید با توجه به عمق، اندازه و شدت ترشح زخم انتخاب شود. برای زخم های عمیق توصیه می کنیم از پانسمان فومی استفاده شود.
- سازگاری با پوست: به هیچ عنوان نباید پانسمان به پوست سالم اطراف زخم آسیب برساند یا منجر به حساسیت شود.
- توانایی جذب ترشحات: پانسمان باید قابلیت جذب مناسب ترشحات و حفظ رطوبت متعادل را داشته باشد تا روند ترمیم بهینه شود.
- سهولت اتصال به دستگاه: پانسمان باید به راحتی به سیستم وکیوم متصل شده و خلأ مؤثر ایجاد کند.
- مقاومت و انعطاف پذیری: پانسمان باید در طول درمان شکل و عملکرد خود را حفظ کند و با حرکت بیمار یا تغییر موقعیت زخم دچار مشکل نشود.
توجه داشته باشید که انتخاب درست پانسمان، در کنار تنظیم مناسب دستگاه و رعایت نکات ایمنی و بهداشتی، تاثیر مستقیم بر سرعت بهبود زخم و کاهش عوارض جانبی دارد.
پانسمان فوم، پانسمان گاز پنبه ای، پانسمان پلی استر و الاستومر سیلیکونی از جمله پانسمان هایی می باشد که امکان استفاده از آن وجود دارد.